Volcanion to głównie bordowy, czworonożny Pokémon. Ma spiczaste uszy z niebieskim wnętrzem, jasnoniebieskie oczy, żółte oznaczenia nad i za oczami przypominające brwi oraz rzęsy, spiczastą żółtą żuchwę i kolcowate wypustki na policzkach. Jego ciało dzieli się na trzy części: znacznie większy przedni segment z garbatym grzbietem, cienką niebieską talię oraz mniejsze biodra przypominające przednią część ciała.

Na piersi Volcaniona znajdują się cztery żółte, romboidalne wypustki. Wokół każdego stawu nóg biegnie cienka żółta obręcz, a dolne, bordowe części nóg są większe niż cienkie, niebieskie górne części. Przy każdej kostce znajduje się krótka, tępa narośl, a każda stopa ma trzy żółte pazury. Volcanion posiada krótki, zwężający się ogon z nieco krótszym niebieskim zgrubieniem na górze.

Na grzbiecie przedniej części jego ciała znajdują się dwa przypominające ramiona działa. Zazwyczaj są one złączone i tworzą pierścień wokół pleców. Każde działo składa się z trzech segmentów oddzielonych jasnoniebieskimi liniami. Każdy segment ma jedną niebieską kropkę i krótką, tępą narośl, a najwyższe segmenty mają dodatkowo cztery małe, żółte wypustki wokół końcówek.

Volcanion posiada organ, który pozwala mu natychmiast odparowywać pochłoniętą wodę przy użyciu ekstremalnie wysokiej temperatury. Ramiona na jego grzbiecie wyrzucają powstałą parę z wnętrza ciała, dzięki czemu Volcanion może znikać w gęstej mgle. Potrafi wypuszczać parę pod niezwykle wysokim ciśnieniem, a jej siła jest wystarczająca, by zdmuchiwać góry.

Jak pokazano w filmie Volcanion and the Mechanical Marvel, Volcanion może wyczerpać zapas wody znajdującej się w jego ciele. Gdy tak się stanie, słychać dźwięk przypominający dzwon, linie i kropki na jego działach zmieniają kolor na czerwony, a on sam nie jest w stanie używać żadnych ruchów typu Wodnego, dopóki nie uzupełni zapasu wody z innego źródła.

Film ujawnił również, że Volcanion potrafi wykorzystywać swoje działopodobne ramiona do różnych celów — między innymi do latania w powietrzu poprzez wystrzeliwanie wody niczym rakiety, blokowania ataków czy chwytania przedmiotów. Jak przedstawiono w Pokémon Pokopia, może używać ich także do wystrzeliwania innych obiektów, na przykład fajerwerków.

Pokazano także, że Volcanion może żyć przez kilka stuleci. Mówi się, że zamieszkuje góry, do których ludzie nie docierają. Volcanion jest zdolny do tworzenia wybuchowych fal uderzeniowych. Ta moc pozwala mu również rozrywać ziemię i zmieniać krajobraz poprzez jego przekształcanie.

W kilku regionach, takich jak Kalos, Volcanion jest czczony jako „Pokémon budujący narody” ze względu na swoją zdolność do zmieniania krajobrazu tak, by ludzie mogli na nim żyć. Jego moc może potencjalnie przekształcić cały świat dzięki zdolnościom wpływania na ukształtowanie terenu.

Volcanion jest jedynym znanym Pokémonem zdolnym do nauczenia się ruchu Steam Eruption.